I. Dünya Savaşı sırasında Rusya, yaşanan rejim değişikliğinden dolayı savaştan çekilince Osmanlı Devleti’ne; hem kırk yıl önce kaybettiği Kars, Ardahan ve Batum’u geri alma hem de Kuzey Kafkasya’ya yeniden hâkim olma yolunu açmıştı. Bu amacı gerçekleştirmek için Kafkas İslam Ordusu kurulmuştur. Zor şartlar altında faaliyette bulunan Kafkas İslam Ordusu kısıtlı imkânlara rağmen kendisinden beklenen görevi başarıyla yerine getirmiştir. Ne var ki daha bu başarının sevincini yaşamaya fırsat bulamadan Mondros Mütarekesi gereği aldığı yerlerin çoğundan geri çekilmek zorunda kalmıştır.
Kafkas kökenli olan Miralay İsmail Hakkı, bu eserinde, Kafkas İslam Ordusunun -kurulduğu tarihten faaliyetlerine son verdiği ana kadarki- tüm etkinliklerine yer vermiştir. Başka bir kaynakta kolay kolay bulamayacağınız bu ayrıntıları merak ediyorsanız bu esere mutlaka göz atmalısınız.
Kayseri'nin Pınarbaşı ilçesinde 1889 yılında dünyaya gözlerini açan İsmail Hakkı Berkok, Çerkes kökenli bir subay, tarihçi ve devlet adamı olarak Türk tarihinde iz bırakmıştır.
Hayat öyküsünü ve geniş kapsamlı kariyerini şu başlıklarla özetleyebiliriz:
Askerî Kariyeri ve Cephe Hizmetleri
İki kardeşini Çanakkale cephesinde şehit veren Berkok, 1910 yılında Harp Akademisi’nden mezun olarak ordu saflarına katılmıştır. Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı'nın çetin koşullarında; Irak ve Kafkasya cephelerinde aktif roller üstlenerek vatan savunmasında bulunmuştur.
Kuzey Kafkasya ve Kurtuluş Savaşı Faaliyetleri
1918 yılında Dağıstan bölgesinde Osmanlı Devleti adına teşkilatlanma çalışmaları yürütmüş, Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin bağımsızlık sürecine askeri destek sağlamıştır. Milli Mücadele döneminde ise Anadolu’daki direnişe katılarak Güney Cephesi ve çeşitli kolordularda kurmay başkanlığı görevlerini başarıyla ifa etmiştir.
Akademik ve İdari Görevleri
Eğitimciliği: Harp Akademileri ile Harbiye Okulu’nda harp tarihi ve taktik (tabiye) dersleri vererek gelecek nesil subayların yetişmesine katkı sunmuştur.
Üst Düzey Görevleri: Askerî Yargıtay Üyeliği ve Harp Tarihi Encümeni Başkanlığı gibi stratejik makamlarda bulunmuş, 1946 yılında Tuğgeneral rütbesiyle emekliye ayrılmıştır.
Siyasi Hayatı ve Kişisel Özellikleri
Askerlikten sonra siyasete atılarak 1950-1954 yılları arasında Demokrat Parti bünyesinde Kayseri Milletvekili olarak TBMM'de yer almıştır. Çok yönlü bir entelektüel olan Berkok; Türkçe ve Adığecenin yanı sıra Rusça, Fransızca, Arapça ve Farsçaya hakim, İstiklal Madalyası sahibi ve üç çocuk babası bir şahsiyetti.
